Archikatedra Gnieźnieńska należy do najważniejszych zabytków sakralnych w Polsce. Jej skala, znaczenie historyczne oraz złożoność architektoniczna sprawiają, że dokumentacja tego obiektu wymaga połączenia tradycyjnych metod badawczych z nowoczesnymi technologiami cyfrowymi. BIMfaktoria uczestniczy w działaniach prowadzonych przez Zakład Historii, Teorii i Ochrony Dziedzictwa Wydziału Architektury Politechniki Poznańskiej jako partner strategiczny w obszarze dokumentacji 3D, fotogrametrii oraz testów nowych metod wizualizacji przestrzennej. W projekcie aktywnie działa również mgr inż. arch. Karol Argasiński, którego badania koncentrują się na zastosowaniu metodyki Heritage BIM w dokumentacji, analizie i ochronie dziedzictwa architektonicznego.
Dokumentacja cyfrowa jako wsparcie badań nad dziedzictwem
Film prezentuje fragment prac związanych z inwentaryzacją architektoniczną oraz badaniami Archikatedry Gnieźnieńskiej. Działania te są realizowane przez zespół badawczy Wydziału Architektury Politechniki Poznańskiej i obejmują zarówno klasyczne metody dokumentacyjne, jak i zaawansowane technologie cyfrowe.
W ramach projektu wykonywana jest dokumentacja 3D i fotogrametryczna obiektu, pomiary tachimetryczne, działania inwentaryzacyjne oraz testy związane z wykorzystaniem technologii Gaussian Splatting. Celem prac jest pozyskanie, uporządkowanie i opracowanie danych przestrzennych, które mogą wspierać dalsze badania architektoniczne, konserwatorskie oraz dokumentacyjne.
Tego typu działania mają szczególne znaczenie w przypadku obiektów zabytkowych o wysokiej wartości historycznej. Precyzyjna dokumentacja cyfrowa pozwala nie tylko rejestrować aktualny stan obiektu, ale również tworzyć podstawę do dalszych analiz, interpretacji i planowania prac konserwatorskich.
Połączenie tradycyjnej inwentaryzacji i nowoczesnych technologii
Badania Archikatedry Gnieźnieńskiej pokazują, jak istotne jest łączenie różnych metod pomiarowych i dokumentacyjnych. Tradycyjna inwentaryzacja architektoniczna, oparta na wiedzy badawczej, analizie przestrzeni i interpretacji struktury obiektu, jest uzupełniana o narzędzia cyfrowe: skaning 3D, fotogrametrię, pomiary tachimetryczne oraz wizualizacje przestrzenne.
Takie podejście pozwala budować bardziej kompletny obraz badanego zabytku. Dane pozyskane w terenie mogą być następnie wykorzystywane w opracowaniach naukowych, dokumentacji konserwatorskiej, modelach 3D, analizach przestrzennych, a w dalszej perspektywie również w środowiskach HBIM.
Szczególnie interesującym elementem projektu są testy technologii Gaussian Splatting, która otwiera nowe możliwości w zakresie szybkiej, fotorealistycznej wizualizacji przestrzeni. W kontekście dziedzictwa kulturowego może ona stanowić wartościowe narzędzie wspierające prezentację wyników badań, komunikację z interesariuszami oraz popularyzację wiedzy o zabytkach.
Rola BIMfaktorii w projekcie
BIMfaktoria uczestniczy w projekcie jako partner strategiczny wspierający działania badawcze realizowane przez zespół Wydziału Architektury Politechniki Poznańskiej. Zaangażowanie firmy obejmuje przede wszystkim obszary związane z dokumentacją 3D, fotogrametrią, przetwarzaniem danych przestrzennych oraz testowaniem cyfrowych metod prezentacji i interpretacji obiektów zabytkowych.
W projekcie aktywnie działa również mgr inż. arch. Karol Argasiński, założyciel BIMfaktoria, który w swojej działalności naukowej i zawodowej specjalizuje się w wykorzystaniu metodyki Heritage Building Information Modeling / Historic Building Information Modeling (HBIM) w dokumentacji, analizie i ochronie dziedzictwa architektonicznego. Jego badania koncentrują się na łączeniu danych pozyskiwanych metodami skaningu 3D, fotogrametrii i inwentaryzacji architektonicznej z uporządkowanymi modelami informacyjnymi, które mogą wspierać procesy konserwatorskie, projektowe i zarządcze.
Udział Karola Argasińskiego w projekcie wynika bezpośrednio z jego zainteresowań badawczych oraz rozwijanych prac nad cyfrową dokumentacją dziedzictwa. W tym kontekście Archikatedra Gnieźnieńska stanowi szczególnie istotny obiekt badawczy — zarówno ze względu na swoją rangę historyczną, jak i złożoność przestrzenną oraz konserwatorską. Pozyskiwane dane mogą w przyszłości stanowić podstawę do dalszych analiz, opracowań dokumentacyjnych, modeli HBIM oraz eksperymentów związanych z integracją różnych form reprezentacji cyfrowej zabytku.
Istotnym elementem zaangażowania jest także testowanie nowych sposobów wizualizacji i komunikowania danych przestrzennych, w tym technologii Gaussian Splatting z wykorzystaniem urządzeń XGRIDS – PortalCam. W przypadku obiektów zabytkowych tego typu metody mogą pełnić funkcję nie tylko prezentacyjną, ale również badawczą i edukacyjną — ułatwiając analizę przestrzeni, dokumentowanie stanu obiektu oraz przekazywanie wyników prac szerszemu gronu odbiorców. Jesteśmy wyłącznym dystrybutorem marki XGRIDS Polska. Zapraszamy po więcej informacji pod linkiem: https://bimfaktoria.pl/xgrids/
Poniżej próbka na przykładzie Drzwi Gnieźnieńskich.
Dla BIMfaktoria udział w projekcie jest naturalnym rozszerzeniem działalności firmy, która łączy praktyczne doświadczenie w digitalizacji obiektów architektonicznych z rozwojem metodyk HBIM, openBIM i cyfrowej dokumentacji dziedzictwa. Współpraca przy badaniach nad Archikatedrą Gnieźnieńską wpisuje się w szerszy kierunek działań BIMfaktoria: wspieranie nauki, konserwacji i zarządzania dziedzictwem poprzez świadome wykorzystanie technologii cyfrowych.
Dane przestrzenne dla badań, konserwacji i dokumentacji
Pozyskiwane dane cyfrowe mogą stanowić punkt wyjścia do wielu dalszych działań. W przypadku obiektów takich jak Archikatedra Gnieźnieńska dokumentacja 3D nie jest jedynie „cyfrowym zapisem” przestrzeni. To baza wiedzy, która może wspierać analizę architektury, badania stratygraficzne, dokumentację zmian, planowanie prac konserwatorskich oraz tworzenie modeli informacyjnych.
W dłuższej perspektywie tego typu działania mogą prowadzić do budowy uporządkowanych środowisk danych, w których skany, ortofotografie, modele 3D, dokumentacja opisowa i informacje konserwatorskie są ze sobą powiązane. To właśnie w tym kierunku rozwija się metodyka HBIM, czyli Heritage Building Information Modeling.
Z perspektywy badań nad dziedzictwem szczególnie ważne jest nie tylko samo pozyskanie danych, ale także ich późniejsze uporządkowanie, opisanie i powiązanie z wiedzą o obiekcie. Dlatego cyfrowa inwentaryzacja może być traktowana jako początek szerszego procesu: od pomiaru i dokumentacji, przez analizę, aż po budowę zasobu informacyjnego wspierającego ochronę zabytku.
Współpraca nauki, technologii i praktyki
Projekt pokazuje, jak ważna jest współpraca pomiędzy środowiskiem akademickim, praktykami digitalizacji oraz partnerami technologicznymi. Badania nad dziedzictwem architektonicznym wymagają dziś zarówno kompetencji historycznych i konserwatorskich, jak i znajomości narzędzi pomiarowych, procesów przetwarzania danych oraz standardów cyfrowej dokumentacji.
Archikatedra Gnieźnieńska, jako obiekt o wyjątkowym znaczeniu dla historii Polski, jest szczególnie dobrym przykładem miejsca, w którym takie interdyscyplinarne podejście ma realną wartość. Połączenie badań architektonicznych, inwentaryzacji, skaningu 3D, fotogrametrii i nowych metod wizualizacji pozwala nie tylko lepiej dokumentować zabytek, ale również tworzyć podstawy do jego dalszego, świadomego zarządzania.
Dla BIMfaktoria ważne jest, aby technologie cyfrowe były wdrażane w sposób odpowiedzialny i powiązany z realnymi potrzebami badawczymi oraz konserwatorskimi. Dokumentacja 3D, modele informacyjne i wizualizacje przestrzenne powinny wspierać proces poznania obiektu, a nie zastępować krytycznej interpretacji architektonicznej, historycznej i konserwatorskiej.
Zespół realizujący projekt
Realizacja:
Instytut Architektury i Ochrony Dziedzictwa
Zakład Historii, Teorii i Ochrony Dziedzictwa
Wydział Architektury Politechniki Poznańskiej
Koordynacja prac terenowych:
prof. dr hab. inż. arch. Piotr Marciniak
mgr inż. arch. Magdalena Raczkowska
Dokumentacja 3D i fotogrametria:
mgr inż. arch. Karol Argasiński
dr inż. arch. Adrianna Brechelke-Wojtczak
mgr inż. arch. Magdalena Raczkowska
prof. dr hab. inż. arch. Piotr Marciniak
dr inż. arch. Ewa Angoneze-Grela
mgr inż. arch. Milena Mikołajczak
Gaussian Splatting:
mgr inż. arch. Karol Argasiński
prof. dr hab. inż. arch. Piotr Marciniak
Partnerzy strategiczni i współpraca:
TPI Sp. z o.o.
BIMfaktoria
Podsumowanie
Udział BIMfaktoria w działaniach badawczych przy Archikatedrze Gnieźnieńskiej jest kolejnym przykładem tego, jak technologie cyfrowe mogą wspierać dokumentację, analizę i ochronę dziedzictwa architektonicznego. Skaning 3D, fotogrametria, pomiary tachimetryczne oraz nowe metody wizualizacji, takie jak Gaussian Splatting, stają się ważnymi narzędziami w pracy badawczej i konserwatorskiej.
Projekt ma charakter rozwijający się — rozpoczął się i jest kontynuowany jako część szerszych, pionierskich działań badawczych prowadzonych przez Wydział Architektury Politechniki Poznańskiej. Dalsze opracowanie pozyskiwanych danych może wspierać badania architektoniczne, dokumentację konserwatorską, rozwój modeli HBIM oraz nowe sposoby prezentacji i interpretacji dziedzictwa.
Dla BIMfaktoria szczególnie istotne jest to, aby cyfrowa dokumentacja nie była traktowana wyłącznie jako efekt wizualny, ale jako uporządkowany zasób danych, który może wspierać naukę, konserwację, projektowanie i zarządzanie dziedzictwem w długiej perspektywie.
